ortezy

Ortezy służące do celowej stabilizacji i unieruchomienia stawów

Ortezy zapewniają wsparcie, odciążają lub celowo unieruchamiają poszczególne stawy i obszary ciała, nie ograniczając przy tym całkowitej swobody ruchów pacjenta. Znajdują one zastosowanie w gabinetach lekarskich, klinikach, ośrodkach rehabilitacyjnych oraz w opiece ambulatoryjnej, gdzie konieczne jest celowe zabezpieczenie stawów po urazach, w przypadku dolegliwości przewlekłych lub w celach profilaktycznych. Jako element ortopedii wyróżniają się tym, że w odróżnieniu od czysto elastycznych podpórek mogą zawierać elementy sztywne lub półsztywne, takie jak aluminium, tworzywo sztuczne lub pręty wzmacniające.

W zależności od modelu ortezy różnią się przede wszystkim obszarem ciała, którego dotyczą, zastosowanym materiałem oraz tym, czy są one modelowane indywidualnie, czy też produkowane w stałych rozmiarach. Dzięki temu można dobrać odpowiedni model dla różnych stawów – od palców, przez staw skokowy, aż po dolną część pleców.

Właściwości i zalety ortez

W zależności od obszaru zastosowania ortezy wykonane są z aluminium z wyściółką z pianki, z formowalnych tworzyw sztucznych lub z oddychającej tkaniny z systemami pasów i rzepów.

Typowe cechy to:

• Ukierunkowana stabilizacja lub unieruchomienie stawu lub obszaru ciała
• W zależności od modelu można je indywidualnie dopasować lub regulować za pomocą systemów pasków i rzepów
• Niektóre wersje wykonane są z materiału oddychającego, co pozwala na noszenie przez cały dzień
• Różne rozmiary, częściowo dostosowane do wzrostu lub obwodu ciała
• Niektóre modele są produkowane bez użycia lateksu
• Dostępne jako pojedyncza orteza lub w opakowaniu zawierającym kilka sztuk

To, który model jest odpowiedni w konkretnym przypadku, zależy przede wszystkim od dotkniętego stawu, celu leczenia oraz od tego, czy wystarczy indywidualne dopasowanie, czy też gotowy rozmiar.

Jakie ortezy nadają się do poszczególnych zastosowań?

Do unieruchamiania poszczególnych palców, na przykład po drobnych urazach, nadaje się Actimove AluFoam – jednostronnie wyściełana szyna na palce. Jest ona dostarczana w postaci paska o długości 50 cm, wykonanego z aluminium i pianki, i przycinana indywidualnie do odpowiedniej długości.

W przypadku urazów stawu skokowego, takich jak nadwyrężenia więzadeł lub w celu profilaktyki w przypadku stawów zagrożonych, zaleca się zastosowanie ortezy stawu skokowego Dynacast AS, która zgodnie z opisem produktu można indywidualnie modelować i jest wystarczająco cienka, aby zmieścić się w większości standardowych butów.

Do stabilizacji dolnej części pleców, na przykład w przypadku zespołu lędźwiowego lub w okresie pooperacyjnym po operacji krążka międzykręgowego, odpowiednia jest orteza Actimove Lumbar Sacral Support Comfort w kolorze białym, której system podwójnych pasów umożliwia indywidualną regulację ucisku.

Na co należy zwrócić uwagę przy zakupie ortez?

Kluczowym kryterium jest obszar ciała, którego dotyczy problem: do palców potrzebne są inne ortezy niż do stawu skokowego lub dolnej części pleców, dlatego wybór w ortopedii powinien najpierw opierać się na stawie, który wymaga wsparcia.

Ważny jest również odpowiedni rozmiar: gotowe ortezy są zazwyczaj oferowane w kilku rozmiarach, dostosowanych do wzrostu lub obwodu ciała, natomiast modele, które można przyciąć na miarę, takie jak szyny na palce, są indywidualnie dostosowywane do wymaganej długości. Informacje dotyczące rozmiarów podane przez poszczególnych producentów pomagają w dokonaniu wyboru.

Osoby, które muszą nosić ortezę przez dłuższy czas, powinny dodatkowo zwrócić uwagę na materiał: wersje przepuszczające powietrze lepiej nadają się do noszenia przez cały dzień niż materiały mniej przepuszczające powietrze. W przypadku stwierdzonej alergii na lateks należy ponadto zwrócić uwagę na modele bezlateksowe.

Indywidualnie modelowane, gotowe lub z systemem pasków – która orteza będzie odpowiednia?

Ortezy modelowane indywidualnie, takie jak szyny na palce wykonane z aluminium, są przycinane do odpowiedniego kształtu i długości dopiero podczas zakładania, dzięki czemu można je bardzo precyzyjnie dopasować do konkretnego pacjenta.

Gotowe ortezy stawowe mają już ustaloną podstawową formę i są dostępne w kilku rozmiarach. Dzięki dodatkowym mocowaniom na rzepy można je jednak dostosować do indywidualnego obwodu stopy lub stawu.

Ortezy z materiałem tekstylnym jako podstawą i systemem pasów, takie jak te stosowane w podpórkach pleców, opierają się na kompresji regulowanej za pomocą pasów zamiast na sztywnej konstrukcji skorupowej, zapewniając w ten sposób większą elastyczność w przypadku zmieniających się potrzeb w trakcie leczenia.

Żadna z tych trzech wersji nie jest z zasady lepsza – decydujące znaczenie ma to, która zasada konstrukcyjna jest odpowiednia dla danego stawu i celu leczenia.

Stosowanie i wskazówki dotyczące ortez

Ortezy należy zakładać zgodnie z zaleceniami producenta, aby osiągnąć pożądaną stabilizację bez ograniczania krążenia krwi. W przypadku szyn modelowanych indywidualnie należy zwrócić szczególną uwagę na precyzyjne przycięcie oraz równomierną wyściółkę w miejscach styku ze skórą.

W przypadku modeli z zapięciem paskowym lub na rzepy można regulować stopień ucisku w trakcie leczenia, na przykład gdy obrzęk ustępuje lub nasila się. Należy regularnie sprawdzać skórę pod ortezą pod kątem miejsc ucisku lub podrażnień.

W przypadku utrzymującego się bólu, drętwienia lub objawów upośledzonego krążenia należy poluzować ortezę i zasięgnąć porady lekarza, zamiast kontynuować stosowanie bez zmian.

Odpowiednie akcesoria do ortez

Oprócz ortez dział ortopedii oferuje również inne kategorie produktów dostosowane do różnych potrzeb:

• Bandaże – zapewniające elastyczne wsparcie bez sztywnych elementów, na przykład w przypadku łagodniejszych dolegliwości
• Kołnierze ortopedyczne – do unieruchomienia kręgosłupa szyjnego
• Taśmy sportowe i bandaże – zapewniające elastyczne wsparcie stawów i mięśni podczas uprawiania sportu

Osoby, które w zależności od objawów chcą wybierać między sztywnym unieruchomieniem, elastycznym podparciem lub wsparciem sportowym, znajdą w tych dodatkowych kategoriach dalsze odpowiednie modele.